Fortyfikacje

WAŁY, WIEŻE
Najstarszy wał obronny, który rozpoznano w trakcie badań archeologicznych, wykonany był z drewna tworzącego prostokątne „skrzynie”, wypełnione piaskiem, gliną i kamieniami. Otaczał całe wzgórze wawelskie, biegnąc po jego górnej krawędzi. Przypuszczano, że może pochodzić jeszcze z czasów państwa Wiślan lub okresu panowania czeskiego w 2 połowie X wieku. Badania próbek drewna wskazują na jego późniejszą metrykę – lata 20. lub nawet 30. XI wieku.

Następną fazę fortyfikacji stanowiły obwałowania związane z romańskimi konstrukcjami bram. Same wały zostały niemal całkowicie zniszczone w trakcie późniejszych akcji fortyfikacyjnych, podobnie jak kolejne, na linii których wzniesiono murowane wieże obronne – kwadratową, odkryta w tzw. Pawilonie Gotyckim (tj. Wieży Duńskiej) koło Kurzej Stopy oraz okrągłą, której fragment odnaleziono w pobliżu Smoczej Jamy. Pierwsza z nich zachowała się do znacznej wysokości (około 18 m. od poziomu pierwotnego) jako narożnik zachodni, obudowany późniejszymi murami a także odcinki wszystkich czterech ścian, tworzących kwadrat o boku 8 m. (wnętrze – 5 x 5 m    
Druga wieża, okrągła, została wzniesiona na prostokątnym, kamienno-ziemnym fundamencie obok dawnej, przedromańskiej bramy na zachodniej krawędzi wzgórza.

BRAMY
W trakcie prowadzonych tam badań archeologicznych - w rejonie Smoczej Jamy, odkryty został odcinek muru „o fakturze przedromańskiej”, osadzony w wewnętrznej partii wału obronnego. Najnowsze badania dostarczyły kolejnych elementów tej budowli, którą można uważać za wspomnianą murowaną, przedromańską bramę, prowadzącą ku przeprawie na prawy, „dębnicki” brzeg Wisły.

Ślad drugiej budowli, być może bramnej, stwierdzono na linii obwałowań po wschodniej stronie Wawelu, w rejonie Kurzej Stopy. Można się domyślać, iż w tym rejonie znajdowała się główna brama, łącząca gród wawelski z podgrodziem, tzw. Okołem.

Dobrze zachowany relikt, zapewne trzeciej  bramy grodu, zlokalizowano podczas najnowszych badań na południowym odcinku wału, w niedalekim sąsiedztwie rotundy „B”. Jak można przypuszczać – jest to odcinek zachodniego muru szyi, wraz  z fragmentem sklepienia przejazdu.

Interpretację wymienionych tu reliktów jako pozostałości murowanych, przedromańskich bram grodu krakowskiego można uznać za przełom w badaniach wczesnośredniowiecznych urządzeń obronnych na ziemiach polskich.